Start › Co leczymy › Uzależnienia i zachowania kompulsywne
Co leczymy

Uzależnienia i zachowania kompulsywne

Alkohol, substancje psychoaktywne, hazard, gry oraz inne powtarzające się zachowania mogą z czasem zajmować coraz więcej miejsca w życiu. Problem nie zależy wyłącznie od częstotliwości. Znaczenie ma również utrata kontroli, rosnący priorytet danego zachowania oraz kontynuowanie go mimo szkód. W Centrum Refleksja w Krakowie pomagamy osobom, które zmagają się z uzależnieniami lub zachowaniami o charakterze kompulsywnym.

Umów konsultację Zobacz obszary pomocy ↓
Utrata kontroli Ważnym sygnałem jest to, że coraz trudniej ograniczyć zachowanie mimo kolejnych prób.
Konsekwencje w życiu Problem może wpływać na zdrowie, finanse, relacje, pracę, naukę i inne ważne obszary.
Nie musisz mieć diagnozy Możesz zgłosić się również wtedy, gdy dopiero zastanawiasz się, czy dane zachowanie stało się problemem.
Sygnały ostrzegawcze

Problem może rozwijać się stopniowo

Granica między używaniem, nawykiem, zachowaniem ryzykownym i problemem wymagającym leczenia nie zawsze jest oczywista. Szczególnie ważne są zmiany w kontroli, priorytetach, konsekwencjach i codziennym funkcjonowaniu.

Myśli i potrzeba

Coraz częstsze myślenie o substancji lub zachowaniu, planowanie kolejnej okazji i trudność w skierowaniu uwagi na inne obszary życia.

Emocje

Napięcie, drażliwość, lęk, wstyd lub poczucie winy, a także korzystanie z substancji lub zachowania głównie po to, by zmniejszyć trudne emocje.

Kontrola

Trudność w ograniczeniu ilości, czasu lub częstotliwości, powtarzające się nieudane próby zmiany i wracanie do zachowania mimo wcześniejszych postanowień.

Konsekwencje

Problemy w relacjach, pracy, nauce lub finansach, pogorszenie zdrowia, zaniedbywanie obowiązków albo rezygnowanie z innych aktywności.

Obszary pomocy

Uzależnienia mogą dotyczyć substancji oraz niektórych zachowań

Nie wszystkie zachowania, które potocznie określa się jako „uzależnienie”, są osobnymi rozpoznaniami klinicznymi. Dlatego podczas konsultacji ważniejszy od samej etykiety jest konkretny wzorzec zachowania, poziom kontroli i jego wpływ na życie.

Alkohol

Problematyczne używanie alkoholu i uzależnienie

Problem może obejmować stopniową utratę kontroli nad ilością lub częstotliwością picia, rosnące znaczenie alkoholu oraz kontynuowanie picia mimo szkód. Powodem do konsultacji może być także sytuacja, w której alkohol staje się podstawowym sposobem radzenia sobie z napięciem, samotnością lub trudnymi emocjami.

Substancje

Problematyczne używanie substancji psychoaktywnych

Trudności mogą dotyczyć między innymi leków używanych niezgodnie z zaleceniem, konopi, stymulantów, opioidów lub innych substancji. Znaczenie ma sposób używania, poziom kontroli oraz konsekwencje dla zdrowia i życia.

Hazard

Hazard i zakłady

Zaburzenie hazardowe może wiązać się z pogarszającą się kontrolą nad graniem, nadawaniem hazardowi coraz większego pierwszeństwa oraz kontynuowaniem mimo strat finansowych, konfliktów i innych szkód.

Gry

Problematyczne granie i gaming disorder

Intensywne granie samo w sobie nie oznacza zaburzenia. Problem może pojawić się, gdy kontrola nad graniem wyraźnie się pogarsza, gry uzyskują pierwszeństwo przed innymi aktywnościami, a wzorzec jest kontynuowany mimo istotnych negatywnych konsekwencji.

Seksualność

Kompulsywne zachowania seksualne

Powtarzające się zachowania seksualne mogą stać się źródłem poważnych trudności, jeśli przez dłuższy czas trudno kontrolować intensywne impulsy, zachowania zajmują centralne miejsce w życiu i są kontynuowane mimo negatywnych konsekwencji. Nie należy utożsamiać tego automatycznie z wysokim libido.

Więcej o trudnościach seksualnych →
Inne zachowania

Internet, media społecznościowe, zakupy i inne powtarzające się aktywności

Intensywne korzystanie z internetu, telefonu, mediów społecznościowych, robienie zakupów czy inne powtarzające się zachowanie nie oznacza automatycznie klinicznego uzależnienia. Może jednak stać się ważnym tematem terapii, jeśli trudno je kontrolować, służy przede wszystkim regulowaniu emocji i prowadzi do realnych szkód.

Możesz zacząć od konsultacji

Nie musisz najpierw udowodnić, że jesteś „naprawdę uzależniony”

Jeśli zaczynasz zastanawiać się, czy alkohol, substancja lub określone zachowanie przejmują zbyt dużą kontrolę nad Twoim życiem, już samo to może być dobrym powodem do rozmowy ze specjalistą.

Umów konsultację Napisz do nas
Kiedy szukać pomocy

Nie trzeba czekać, aż konsekwencje staną się skrajne

Pomoc może być potrzebna również na wcześniejszym etapie, gdy dopiero zauważasz pogarszającą się kontrolę, rosnące znaczenie zachowania albo pierwsze wyraźne szkody.

wielokrotnie próbujesz ograniczyć zachowanie, ale trudno utrzymać zmianę
substancja lub aktywność zajmuje coraz więcej czasu, uwagi lub pieniędzy
ukrywasz skalę zachowania przed partnerem, rodziną lub innymi osobami
przez problem pogarszają się relacje, praca, nauka, finanse lub stan zdrowia
mimo widocznych konsekwencji trudno zatrzymać lub ograniczyć zachowanie
substancja lub zachowanie stały się głównym sposobem radzenia sobie z napięciem, samotnością lub trudnymi emocjami
Pomoc w Refleksji

Jak może wyglądać pomoc przy uzależnieniu lub zachowaniu kompulsywnym?

Sama próba powstrzymywania zachowania nie zawsze odpowiada na pytanie, dlaczego tak trudno z niego zrezygnować. Jednocześnie rodzaj potrzebnej pomocy zależy od konkretnego problemu i jego nasilenia.

Pracujemy nad zachowaniem, ale również nad tym, co prowadzi do jego powtarzania

W Centrum Refleksja psychoterapia jest prowadzona przede wszystkim w podejściu psychodynamicznym. Praca może obejmować regulowanie emocji, relacje, sposoby radzenia sobie z napięciem, impulsywność, samoocenę i powtarzające się wzorce, które sprzyjają problemowemu zachowaniu lub nawrotom.

W przypadku uzależnienia psychoterapia może być jednym z elementów szerszego leczenia. W zależności od substancji, stanu zdrowia i nasilenia problemu potrzebna może być konsultacja psychiatryczna, opieka lekarska, specjalistyczne leczenie uzależnień lub leczenie odstawienia w odpowiednich warunkach medycznych.

Jeśli istnieje ryzyko poważnych objawów odstawiennych lub innych powikłań zdrowotnych, bezpieczeństwo medyczne ma pierwszeństwo przed rozpoczęciem zwykłej terapii ambulatoryjnej.

Psychoterapia

Może pomagać przyglądać się mechanizmom podtrzymującym zachowanie, emocjom, relacjom oraz sytuacjom zwiększającym ryzyko nawrotu.

Konsultacja psychiatryczna

Może być szczególnie ważna, gdy współwystępują depresja, silny lęk, zaburzenia snu, impulsywność lub inne trudności psychiczne.

Opieka medyczna i leczenie uzależnień

Przy części uzależnień od substancji bezpieczne leczenie wymaga oceny lekarskiej albo bardziej specjalistycznego programu leczenia uzależnienia.

Pierwsza konsultacja

Zaczynamy od zrozumienia problemu, nie od oceniania

Pierwsze spotkanie służy przyjrzeniu się temu, jak wygląda obecna sytuacja, jakie są konsekwencje i jakiego rodzaju pomocy możesz aktualnie potrzebować.

Opisujesz aktualną sytuację

Rozmawiacie o substancji lub zachowaniu, jego częstotliwości, próbach ograniczenia i tym, co obecnie budzi największy niepokój.

Oceniamy konsekwencje

Ważny jest wpływ problemu na zdrowie, relacje, pracę, finanse i inne obszary codziennego życia.

Oceniamy także bezpieczeństwo

Przy używaniu substancji trzeba wziąć pod uwagę stan fizyczny, możliwe objawy odstawienia i potrzebę równoległej opieki medycznej.

Ustalamy dalszy kierunek

Dalszym krokiem może być psychoterapia, konsultacja psychiatryczna, opieka lekarska, specjalistyczne leczenie uzależnień lub połączenie kilku form pomocy.

Formy pomocy

Gdzie możesz zacząć?

Jeśli nie wiesz, jaka forma pomocy będzie odpowiednia, możesz zacząć od konsultacji i wspólnie ustalić dalszy kierunek.

Psychoterapia indywidualna Praca nad zachowaniem, emocjami, relacjami i powtarzającymi się wzorcami funkcjonowania. Sprawdź psychoterapię indywidualną → Konsultacja psychiatryczna Ocena psychiatryczna, współwystępujących trudności i potrzeby dodatkowego leczenia. Sprawdź konsultacje psychiatryczne → Konsultacje diagnostyczne Pomoc w określeniu charakteru problemu i dobraniu właściwego dalszego kierunku pomocy. Sprawdź konsultacje diagnostyczne →
Ważne rozróżnienie

Nie każde kompulsywne zachowanie jest uzależnieniem

W codziennym języku określenie „uzależnienie” jest stosowane do bardzo wielu zachowań. Klasyfikacje kliniczne używają tego pojęcia w bardziej precyzyjny sposób.

ICD-11 klasyfikuje zaburzenie hazardowe i gaming disorder jako zaburzenia związane z zachowaniami uzależniającymi. Nie oznacza to jednak, że każdy intensywny hazard lub długie granie spełniają kryteria zaburzenia.

Kompulsywne zaburzenie zachowań seksualnych jest natomiast w ICD-11 klasyfikowane w grupie zaburzeń kontroli impulsów, a nie jako uzależnienie. Wiele innych powtarzających się zachowań nie stanowi odrębnej diagnozy.

Dlatego podczas konsultacji nie zakładamy rozpoznania na podstawie potocznej etykiety, ale przyglądamy się kontroli, funkcji zachowania, jego powtarzalności i konsekwencjom.

FAQ

Najczęstsze pytania o uzależnienia i zachowania kompulsywne

Skąd mam wiedzieć, czy to już uzależnienie?
Nie musisz samodzielnie stawiać sobie diagnozy. Ważnymi sygnałami są między innymi pogarszająca się kontrola, rosnące znaczenie substancji lub zachowania oraz kontynuowanie go mimo widocznych szkód. Konsultacja może pomóc ocenić cały wzorzec.
Czy trzeba całkowicie stracić kontrolę, żeby zgłosić się po pomoc?
Nie. Warto zgłosić się również wcześniej, gdy zauważasz stopniową zmianę zachowania, coraz częstsze używanie, trudność z ograniczeniem albo pierwsze negatywne konsekwencje.
Czy można być uzależnionym od gier?
ICD-11 zawiera rozpoznanie gaming disorder. Nie oznacza to jednak, że intensywne granie samo w sobie jest zaburzeniem. Kluczowe są między innymi pogorszenie kontroli, rosnący priorytet grania i kontynuowanie go mimo negatywnych konsekwencji oraz istotnego pogorszenia funkcjonowania.
Czy „uzależnienie od internetu” jest osobną diagnozą?
Nie każde problematyczne korzystanie z internetu jest klasyfikowane jako odrębne uzależnienie. Znaczenie ma konkretne zachowanie i jego wpływ na życie. Przykładowo ICD-11 zawiera gaming disorder, ale intensywne korzystanie z internetu lub mediów społecznościowych nie oznacza automatycznie tego samego rozpoznania.
Czy kompulsywne zachowania seksualne są tym samym co „uzależnienie od seksu”?
Nie są to terminy w pełni równoważne. W ICD-11 istnieje rozpoznanie kompulsywnego zaburzenia zachowań seksualnych, ale znajduje się ono w grupie zaburzeń kontroli impulsów, a nie zaburzeń związanych z zachowaniami uzależniającymi.
Czy przy uzależnieniu wystarczy sama psychoterapia?
Nie zawsze. Zależy to od rodzaju i nasilenia problemu. W części przypadków psychoterapia może być ważnym elementem leczenia, ale przy uzależnieniach od substancji potrzebna może być również opieka psychiatryczna, medyczna lub specjalistyczne leczenie uzależnienia.
Czy mogę zgłosić się, jeśli nie wiem jeszcze, czy chcę całkowicie zrezygnować z substancji lub zachowania?
Tak. Konsultacja może być miejscem, w którym najpierw przyjrzysz się obecnej sytuacji, konsekwencjom, własnym wątpliwościom i temu, jakiej zmiany rzeczywiście potrzebujesz. Przy uzależnieniu od substancji sposób ograniczania lub odstawiania może wymagać także oceny medycznej.
Przy uzależnieniach od substancji stan fizyczny może wymagać oceny medycznej. Objawy zatrucia, odstawienia lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia mogą wymagać pilnej pomocy. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia zadzwoń pod numer 112 lub 999 albo zgłoś się do najbliższego SOR.

Nie trzeba czekać, aż problem przejmie całe życie

Jeśli alkohol, substancja, hazard, granie lub inne powtarzające się zachowanie stają się coraz trudniejsze do kontrolowania, możesz zacząć od konsultacji i wspólnie ustalić, jakiego rodzaju pomoc będzie odpowiednia.

Umów konsultację Zadzwoń: 510 977 663
Przewijanie do góry