Pamięć i myśli
Powracające wspomnienia, obrazy lub koszmary, trudność w koncentracji, poczucie winy albo uporczywe wracanie myślami do wydarzenia.
Co leczymy
Trauma
Doświadczenie silnego zagrożenia, przemocy, wykorzystania, wypadku lub innego skrajnie obciążającego wydarzenia może pozostawić ślady długo po tym, gdy samo wydarzenie się zakończyło. Skutki traumy mogą wpływać na poczucie bezpieczeństwa, emocje, ciało, pamięć, relacje i codzienne funkcjonowanie. W Centrum Refleksja w Krakowie pomagamy osobom, które mierzą się z następstwami doświadczeń traumatycznych.
Poczucie bezpieczeństwa
Po traumie organizm może reagować,
jakby zagrożenie nadal było obecne.
Emocje, ciało i pamięć
Skutki trudnego doświadczenia
mogą ujawniać się na wielu poziomach.
Trauma nie oznacza automatycznie PTSD
Po traumie mogą pojawić się różne reakcje,
które nie zawsze spełniają kryteria PTSD.
Czym jest trauma?
Znaczenie ma nie tylko wydarzenie, ale również jego wpływ na człowieka
Ludzie mogą reagować bardzo różnie nawet na podobne wydarzenia. Dlatego nie da się określić skutków traumy wyłącznie na podstawie tego, co wydarzyło się w przeszłości.
Ważne rozróżnienie
Trudne doświadczenie nie zawsze prowadzi do zaburzenia psychicznego
Po wydarzeniu związanym z silnym zagrożeniem mogą przez pewien czas występować lęk, napięcie, trudności ze snem, pobudzenie lub powracające wspomnienia. Reakcje te nie oznaczają automatycznie, że rozwinęło się PTSD albo inne zaburzenie.
W konsultacji ważne jest to, jak długo utrzymują się trudności, jakie mają nasilenie oraz jak wpływają na poczucie bezpieczeństwa, relacje i codzienne funkcjonowanie.
Możliwe skutki traumy
Trauma może wpływać na wiele obszarów jednocześnie
U jednej osoby dominować mogą powracające wspomnienia i silne napięcie, u innej wycofanie, trudność w bliskości albo poczucie odcięcia od własnych emocji.
Emocje i ciało
Lęk, złość, smutek, napięcie, drażliwość, reakcje przestrachu, problemy ze snem lub silne reakcje fizyczne na przypomnienia.
Unikanie i wycofanie
Unikanie rozmów, miejsc, osób albo sytuacji przypominających o wydarzeniu, ograniczanie aktywności lub emocjonalne odcinanie się.
Relacje i poczucie siebie
Trudność w zaufaniu, bliskości lub poczuciu bezpieczeństwa, poczucie osamotnienia albo zmiana sposobu, w jaki postrzegasz siebie i innych ludzi.
Doświadczenia traumatyczne
Trauma może być związana z bardzo różnymi wydarzeniami
Nie każda osoba po podobnym wydarzeniu będzie reagować w ten sam sposób. Poniższe przykłady pokazują sytuacje, po których mogą pojawić się długotrwałe reakcje pourazowe.
Wypadek lub sytuacja zagrożenia życia
Poważny wypadek, napaść, katastrofa lub inne wydarzenie, w którym pojawiło się realne albo bezpośrednio odczuwane zagrożenie, może pozostawić silne reakcje długo po ustaniu niebezpieczeństwa.
Doświadczenie przemocy lub wykorzystania
Przemoc fizyczna, seksualna lub inne doświadczenia naruszające bezpieczeństwo mogą wpływać na emocje, poczucie własnej wartości, relacje i zdolność zaufania innym.
Długotrwały brak bezpieczeństwa
Powtarzające się doświadczenia przemocy, zaniedbania, wykorzystania lub życia w środowisku, w którym trudno było czuć się bezpiecznie, mogą wpływać na późniejsze funkcjonowanie emocjonalne i relacyjne.
Bycie świadkiem dramatycznego zdarzenia
Trudne reakcje mogą pojawić się również po byciu świadkiem poważnego wypadku, przemocy, śmierci lub innego wydarzenia wywołującego intensywne poczucie zagrożenia.
Trudności, które ujawniają się później
Nie zawsze od razu po wydarzeniu wiadomo, jaki pozostawiło ono ślad. Czasem dopiero później pojawia się trudność w relacjach, silna czujność, unikanie albo reakcje, których wcześniej nie było.
To samo wydarzenie nie wpływa na każdego w ten sam sposób
Znaczenie mają między innymi wcześniejsze doświadczenia, wiek, charakter wydarzenia, dostępne wsparcie oraz indywidualny sposób reagowania na zagrożenie.
Możesz zacząć od rozmowy
Nie musisz wiedzieć, jak nazwać to, czego doświadczasz
Możesz opowiedzieć o tym, co dzieje się obecnie i jak wcześniejsze wydarzenia wpływają na Twoje życie. Nie musisz mieć diagnozy PTSD ani być pewnym lub pewną, że Twoje doświadczenie było traumą.
Kiedy szukać pomocy
Warto zgłosić się, gdy skutki wydarzenia nadal ograniczają życie
Nie trzeba czekać na konkretne rozpoznanie. Powodem do konsultacji może być samo poczucie, że po trudnym doświadczeniu trudno odzyskać bezpieczeństwo lub dawny sposób funkcjonowania.
wspomnienia, obrazy, sny
albo reakcje emocjonalne
związane z wydarzeniem regularnie powracają
coraz więcej sytuacji omijasz,
żeby nie przypominały
o trudnym doświadczeniu
stale odczuwasz napięcie,
zagrożenie lub nadmierną czujność
trudno odpocząć,
zasnąć albo poczuć się bezpiecznie
nawet wtedy, gdy nie ma bezpośredniego zagrożenia
doświadczenie wpłynęło
na bliskość, zaufanie,
relacje lub sposób przeżywania siebie
trudności zaczynają wpływać
na pracę, naukę,
relacje lub codzienne obowiązki
Pomoc w Refleksji
Jak może wyglądać psychoterapia po traumie?
Sposób pracy zależy od charakteru doświadczenia, aktualnych trudności, historii osoby i wpływu wydarzenia na jej życie.
Terapia nie polega wyłącznie na ponownym opowiadaniu traumatycznego wydarzenia
W Centrum Refleksja pracujemy przede wszystkim w podejściu psychodynamicznym. Psychoterapia może pomagać rozumieć, jak doświadczenie wpłynęło na emocje, poczucie bezpieczeństwa, obraz siebie, relacje oraz sposoby radzenia sobie z napięciem i zagrożeniem.
Tempo pracy powinno uwzględniać aktualne możliwości pacjenta. Nie ma potrzeby opowiadania wszystkich szczegółów wydarzenia już podczas pierwszych spotkań. Ważne jest stworzenie warunków, w których trudne doświadczenia mogą być stopniowo rozumiane i integrowane.
Psychoterapia
Może pomagać pracować nad skutkami traumatycznego doświadczenia, emocjami, relacjami, poczuciem bezpieczeństwa i utrwalonymi sposobami reagowania.
Konsultacja psychiatryczna
Może być potrzebna przy nasilonym lęku, depresji, poważnych problemach ze snem lub innych objawach znacznie utrudniających funkcjonowanie.
Indywidualne tempo
Zakres i tempo pracy są dostosowywane do charakteru doświadczenia i możliwości osoby korzystającej z terapii.
Pierwsza konsultacja
Nie musisz opowiadać wszystkiego od razu
Pierwsze spotkania służą przede wszystkim zrozumieniu tego, czego doświadczasz obecnie. Zakres rozmowy może być dostosowany do tego, o czym jesteś w stanie mówić w danym momencie.
Zaczynamy od teraźniejszości
Możesz opowiedzieć o napięciu, śnie, powracających wspomnieniach, unikaniu, relacjach lub innych aktualnych trudnościach.
Poznajemy kontekst
W miarę możliwości omawiacie wydarzenia i wcześniejsze doświadczenia, które mogą mieć znaczenie dla obecnych objawów.
Rozpoznajemy charakter trudności
Konsultacja pomaga ocenić, czy mamy do czynienia z reakcjami po traumie, PTSD lub innymi współwystępującymi problemami.
Ustalamy dalszy kierunek
Na tej podstawie można zaproponować psychoterapię, konsultację psychiatryczną albo inną odpowiednią formę pomocy.
Formy pomocy
Gdzie możesz zacząć?
Najczęściej pierwszym krokiem jest konsultacja ze specjalistą, która pozwala lepiej zrozumieć charakter trudności i zaplanować dalszą pomoc.
Psychoterapia indywidualna
Regularna praca
nad skutkami trudnych doświadczeń,
emocjami, relacjami
i poczuciem bezpieczeństwa.
Sprawdź psychoterapię indywidualną →
Konsultacja psychiatryczna
Ocena psychiatryczna
przy nasilonych objawach
lub wtedy, gdy potrzebne
jest rozważenie farmakoterapii.
Sprawdź konsultacje psychiatryczne →
Konsultacje diagnostyczne
Pomoc w zrozumieniu
charakteru trudności
i ustaleniu odpowiedniego
dalszego kierunku.
Sprawdź konsultacje diagnostyczne →
Trauma a PTSD
Doświadczenie traumy nie oznacza automatycznie PTSD
Po traumatycznym wydarzeniu mogą pojawić się różne reakcje, między innymi silne emocje, problemy ze snem, napięcie lub wracające wspomnienia. Nie oznacza to jednak automatycznie zespołu stresu pourazowego.
PTSD jest konkretnym rozpoznaniem o określonym obrazie klinicznym. W ICD-11 jego podstawowe obszary obejmują ponowne przeżywanie wydarzenia w teraźniejszości, unikanie przypomnień oraz utrzymujące się poczucie zagrożenia. :chatgpt-content-reference{index="4"}
Jeśli główną trudnością są właśnie objawy PTSD, przygotowaliśmy dla tego problemu osobną stronę.
Powiązane tematy
Inne trudności związane z doświadczeniem straty lub zagrożenia
Nie każda reakcja na trudne wydarzenie jest traumą lub PTSD. Jeśli głównym problemem jest żałoba albo konkretne objawy stresu pourazowego, zobacz odpowiednią stronę.
FAQ
Najczęstsze pytania o traumę
Czy każde trudne wydarzenie jest traumą?
Nie każde trudne lub stresujące wydarzenie
prowadzi do reakcji traumatycznej.
Ludzie mogą reagować na podobne sytuacje
bardzo różnie.
Ważne jest nie tylko to,
co się wydarzyło,
ale również charakter reakcji,
jej nasilenie i wpływ
na późniejsze funkcjonowanie.
Czy każda trauma prowadzi do PTSD?
Nie. Po traumatycznym wydarzeniu
mogą występować różne reakcje psychiczne,
ale nie u każdej osoby rozwija się
zespół stresu pourazowego.
PTSD ma określony obraz kliniczny
i jego rozpoznanie wymaga
pełniejszej oceny.
Jakie mogą być objawy po traumie?
Mogą pojawiać się między innymi
powracające wspomnienia,
koszmary, napięcie,
nadmierna czujność,
problemy ze snem,
unikanie przypomnień,
odrętwienie emocjonalne
lub trudności w relacjach.
Obraz reakcji może jednak
znacznie różnić się między osobami.
Czy trauma może wpływać na relacje wiele lat później?
U części osób doświadczenia
związane z przemocą,
zagrożeniem lub brakiem bezpieczeństwa
mogą wpływać później
na zdolność do zaufania,
bliskości, regulowania emocji
i reagowania w relacjach.
W psychoterapii można przyglądać się
tym powiązaniom
w szerszym kontekście życia osoby.
Czy trzeba dokładnie opowiadać o traumie już na pierwszym spotkaniu?
Nie. Pierwsza konsultacja
może rozpocząć się
od rozmowy o tym,
czego doświadczasz obecnie
i jak wpływa to na codzienne życie.
Zakres rozmowy o samym wydarzeniu
powinien uwzględniać
Twoje możliwości
i etap pracy terapeutycznej.
Czy można pracować nad traumą, jeśli wydarzenie miało miejsce wiele lat temu?
Tak. Powodem zgłoszenia
nie musi być świeże wydarzenie.
Jeśli wcześniejsze doświadczenia
nadal wpływają na emocje,
relacje, poczucie bezpieczeństwa
lub codzienne funkcjonowanie,
można przyglądać się ich znaczeniu
również po wielu latach.
Czy przy skutkach traumy potrzebny jest psychiatra?
Nie zawsze.
Konsultacja psychiatryczna
może być szczególnie przydatna,
gdy objawy są bardzo nasilone,
znacznie utrudniają sen
lub codzienne funkcjonowanie,
współwystępuje depresja
albo potrzebna jest ocena
możliwości leczenia farmakologicznego.
Treści na tej stronie mają charakter informacyjny
i nie zastępują indywidualnej diagnozy.
Podobne objawy mogą pojawiać się
w różnych trudnościach psychicznych,
dlatego ich znaczenie powinno być oceniane
w szerszym kontekście.
W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia
zadzwoń pod numer 112 lub 999
albo zgłoś się do najbliższego SOR
lub izby przyjęć szpitala z oddziałem psychiatrycznym.
Możesz także skorzystać
z całodobowego, bezpłatnego
Centrum Wsparcia dla osób dorosłych
w kryzysie psychicznym
pod numerem 800 70 2222.
Rejestracja na psychoterapię
nie zastępuje pomocy
w nagłym kryzysie.
Trudne doświadczenie nie musi definiować całego dalszego życia
Jeśli skutki wcześniejszych wydarzeń nadal wpływają na Twoje emocje, poczucie bezpieczeństwa, relacje lub codzienne funkcjonowanie, możesz zacząć od konsultacji.