Start › Co leczymy › Zaburzenia odżywiania
Co leczymy

Zaburzenia odżywiania

Trudności związane z jedzeniem nie zawsze są widoczne na pierwszy rzut oka. Mogą obejmować restrykcyjne jedzenie, napady objadania się, zachowania kompensacyjne, silną potrzebę kontrolowania masy ciała, lęk związany z jedzeniem albo poczucie, że wygląd zaczyna w dużym stopniu decydować o własnej wartości. W Centrum Refleksja w Krakowie pomagamy osobom doświadczającym zaburzeń odżywiania oraz związanych z nimi trudności emocjonalnych i problemów z obrazem własnego ciała.

Umów konsultację Zobacz rodzaje trudności ↓
Relacja z jedzeniem Problem może dotyczyć restrykcji, napadów, kompensowania albo sztywnych reguł dotyczących jedzenia.
Obraz ciała i samoocena Masa ciała i wygląd mogą silnie wpływać na sposób przeżywania siebie.
Psychika i zdrowie fizyczne Zaburzenia odżywiania mogą wymagać równoległego uwzględnienia stanu psychicznego i somatycznego.
Możliwe objawy

Zaburzenia odżywiania dotyczą nie tylko samego jedzenia

Trudności mogą wpływać na myślenie, emocje, funkcjonowanie organizmu, relacje i codzienne zachowania. U różnych osób ich obraz może wyglądać bardzo odmiennie.

Myśli

Intensywne myślenie o jedzeniu, kaloriach, wadze lub wyglądzie, częste porównywanie się z innymi albo sztywne zasady dotyczące tego, co, kiedy i ile można zjeść.

Emocje

Wstyd, poczucie winy, lęk przed przytyciem, napięcie wokół posiłków, poczucie utraty kontroli albo silna zależność samooceny od wyglądu.

Zachowania

Ograniczanie jedzenia, napady objadania się, prowokowanie wymiotów, nadużywanie środków przeczyszczających, częste ważenie się lub kompulsywne ćwiczenia.

Ciało i funkcjonowanie

Osłabienie, problemy ze snem lub koncentracją, pogorszenie samopoczucia fizycznego, wycofanie społeczne albo podporządkowywanie planu dnia jedzeniu i ćwiczeniom.

Rodzaje zaburzeń odżywiania

Zaburzenia odżywiania mogą przyjmować różne formy

Poniższe opisy pomagają zorientować się w najczęstszych problemach. Rozpoznanie wymaga jednak szerszej oceny i nie powinno opierać się wyłącznie na jednym zachowaniu, masie ciała czy internetowym teście.

Restrykcje

Anoreksja

Anoreksja może wiązać się ze znacznym ograniczaniem przyjmowania pokarmów, silnym znaczeniem przypisywanym masie lub kształtowi ciała oraz zachowaniami mającymi zapobiegać przybieraniu na wadze. Może prowadzić do poważnych konsekwencji dla zdrowia fizycznego.

Napady i kompensowanie

Bulimia

Bulimia wiąże się z powtarzającymi się epizodami objadania się, którym towarzyszy poczucie utraty kontroli, oraz zachowaniami kompensacyjnymi mającymi przeciwdziałać przyrostowi masy ciała, na przykład prowokowaniem wymiotów.

Utrata kontroli

Napadowe objadanie się

Zaburzenie z napadami objadania się obejmuje powtarzające się epizody jedzenia dużej ilości pokarmu z poczuciem utraty kontroli. Może wiązać się z silnym wstydem, dyskomfortem i cierpieniem związanym z tym zachowaniem.

Unikanie i ograniczenie

ARFID

ARFID, czyli zaburzenie polegające na unikaniu lub ograniczaniu przyjmowania pokarmów, może wiązać się między innymi z cechami jedzenia, takimi jak smak, zapach czy konsystencja, niewielkim zainteresowaniem jedzeniem albo lękiem przed nieprzyjemnymi konsekwencjami jedzenia. Nie musi być związane z lękiem przed przytyciem.

Kontrola

Sztywne zasady i rytuały wokół jedzenia

Nie każda trudność mieści się od razu w jednym typowym obrazie zaburzenia. Problemem mogą być także coraz bardziej restrykcyjne reguły dotyczące produktów, pór posiłków, przygotowywania jedzenia, kalorii lub konieczności „zasłużenia” na posiłek.

Ruch i kompensowanie

Kompulsywne ćwiczenia

Aktywność fizyczna może stać się częścią problemu, gdy służy przede wszystkim kompensowaniu jedzenia, kontrolowaniu masy ciała albo zmniejszaniu silnego lęku i jest kontynuowana mimo wyczerpania lub potrzeby odpoczynku.

Obraz ciała

Trudności z wyglądem mogą być ważną częścią problemu

W zaburzeniach odżywiania masa i kształt ciała mogą odgrywać bardzo dużą rolę w samoocenie i codziennych decyzjach. Pojawiać się może częste sprawdzanie wyglądu, ważenie się, porównywanie z innymi albo przeciwnie — unikanie luster, zdjęć czy sytuacji społecznych.

Sama niezadowolona ocena wyglądu nie oznacza jednak automatycznie zaburzenia odżywiania. Podczas konsultacji znaczenie ma cały obraz zachowań, myśli, emocji i wpływu trudności na życie.

Możesz zacząć od rozmowy

Nie musisz czekać, aż problem stanie się skrajnie nasilony

Jeśli jedzenie, wygląd lub kontrolowanie masy ciała zaczynają zajmować dużo miejsca w Twoich myślach albo ograniczać codzienne życie, możesz zacząć od konsultacji.

Umów konsultację Napisz do nas
Kiedy szukać pomocy

Warto zgłosić się, gdy jedzenie i ciało zaczynają ograniczać życie

Zaburzenia odżywiania mogą rozwijać się stopniowo. Nie trzeba czekać, aż osiągną skrajne nasilenie, żeby skorzystać z konsultacji.

jedzenie, kalorie, masa ciała lub wygląd zajmują dużą część codziennych myśli
coraz więcej produktów lub posiłków zaczynasz ograniczać albo eliminować
pojawiają się napady objadania się lub poczucie utraty kontroli nad jedzeniem
po jedzeniu pojawia się silne poczucie winy lub potrzeba kompensowania
relacje, spotkania lub codzienne plany są podporządkowywane jedzeniu, sylwetce albo ćwiczeniom
zauważasz pogorszenie samopoczucia fizycznego, energii, koncentracji lub ogólnego funkcjonowania
Pomoc w Refleksji

Jak może wyglądać pomoc przy zaburzeniach odżywiania?

Zaburzenia odżywiania dotyczą zarówno zdrowia psychicznego, jak i fizycznego. Zakres pomocy powinien zależeć od rodzaju problemu, jego nasilenia oraz aktualnego stanu zdrowia.

W psychoterapii można przyglądać się znaczeniu jedzenia, ciała i kontroli

W Centrum Refleksja psychoterapia jest prowadzona przede wszystkim w podejściu psychodynamicznym. Praca może obejmować relację z własnym ciałem, samoocenę, emocje, potrzebę kontroli, relacje z innymi oraz konflikty, które mogą wiązać się z jedzeniem i zachowaniami dotyczącymi masy ciała.

W przypadku zaburzeń odżywiania sama psychoterapia nie zawsze jest wystarczającą formą opieki. W zależności od rozpoznania i stanu pacjenta potrzebne może być równoległe monitorowanie stanu somatycznego, konsultacja psychiatryczna, specjalistyczne wsparcie żywieniowe lub leczenie w ośrodku wyspecjalizowanym w zaburzeniach odżywiania.

Psychoterapia

Może pomagać rozumieć emocjonalne i relacyjne znaczenie trudności, pracować nad samooceną, obrazem ciała oraz wzorcami związanymi z kontrolą.

Ocena stanu fizycznego

Jest szczególnie ważna, jeśli pojawia się znaczne osłabienie, ograniczanie jedzenia, częste wymioty, szybkie pogorszenie stanu lub inne niepokojące objawy.

Koordynacja opieki

W bardziej złożonych przypadkach potrzebna może być współpraca psychoterapeuty, lekarza, psychiatry oraz specjalisty żywieniowego posiadającego doświadczenie w zaburzeniach odżywiania.

Pierwsza konsultacja

Nie musisz najpierw wiedzieć, jakie dokładnie masz zaburzenie

Pierwsze spotkania służą zrozumieniu, jak wygląda Twoja relacja z jedzeniem i ciałem, jak długo trwają trudności i jak wpływają na codzienne życie oraz zdrowie.

Opisujesz aktualne trudności

Możesz opowiedzieć o jedzeniu, restrykcjach, napadach, kompensowaniu, ćwiczeniach, obrazie ciała i emocjach związanych z posiłkami.

Patrzymy na szerszy kontekst

Ważne są również relacje, samoocena, historia trudności, stres oraz inne problemy psychiczne, które mogą współwystępować.

Uwzględniamy zdrowie fizyczne

Jeśli charakter objawów wskazuje na ryzyko dla zdrowia, potrzebna może być równoległa ocena lekarska lub inna specjalistyczna opieka.

Ustalamy dalszy kierunek

Na podstawie konsultacji można określić, jaka forma pomocy będzie odpowiednia i bezpieczna w danej sytuacji.

Formy pomocy

Gdzie możesz zacząć?

Pierwszym krokiem może być konsultacja, podczas której można ocenić charakter trudności oraz potrzebny zakres dalszej opieki.

Psychoterapia indywidualna Praca nad relacją z jedzeniem i ciałem, emocjami, samooceną, potrzebą kontroli i szerszym sposobem funkcjonowania. Sprawdź psychoterapię indywidualną → Konsultacja psychiatryczna Ocena stanu psychicznego, współwystępujących trudności i potrzeby dodatkowego leczenia. Sprawdź konsultacje psychiatryczne → Konsultacje diagnostyczne Pomoc w szerszym zrozumieniu trudności i ustaleniu odpowiedniego dalszego kierunku. Sprawdź konsultacje diagnostyczne →
Ważne

Zaburzenia odżywiania nie mają jednego wyglądu

Nie można wiarygodnie ocenić, czy ktoś doświadcza zaburzenia odżywiania, wyłącznie na podstawie sylwetki, masy ciała albo pojedynczego pomiaru BMI.

Istotne są między innymi zachowania związane z jedzeniem, sposób myślenia o ciele, tempo zmian, stan fizyczny oraz wpływ problemu na codzienne funkcjonowanie.

Dlatego warto szukać pomocy również wtedy, gdy otoczenie nie dostrzega problemu albo masz poczucie, że „nie wyglądasz wystarczająco źle”, żeby zgłosić się na konsultację.

FAQ

Najczęstsze pytania o zaburzenia odżywiania

Czy trzeba mieć niedowagę, żeby mieć zaburzenie odżywiania?
Nie. Zaburzenia odżywiania mogą występować przy różnej masie ciała. Wygląd ani pojedynczy pomiar BMI nie wystarczają do oceny charakteru i nasilenia problemu.
Czym różni się bulimia od napadowego objadania się?
W obu przypadkach mogą występować epizody objadania się z poczuciem utraty kontroli. W bulimii pojawiają się dodatkowo powtarzające się zachowania kompensacyjne mające przeciwdziałać przybieraniu na wadze. Dokładne rozpoznanie wymaga szerszej oceny.
Czym jest ARFID?
ARFID wiąże się z unikaniem lub znacznym ograniczaniem jedzenia z powodów innych niż typowy lęk przed przytyciem. Przyczyną może być między innymi bardzo małe zainteresowanie jedzeniem, silna wrażliwość na jego cechy albo obawa przed konsekwencjami, takimi jak zakrztuszenie czy wymioty. Rozpoznanie wymaga oceny klinicznej.
Czy bardzo „zdrowe” i kontrolowane jedzenie może stać się problemem?
Samo dbanie o sposób odżywiania nie jest zaburzeniem. Problem może pojawić się, gdy zasady stają się coraz bardziej sztywne, ich złamanie wywołuje silny lęk lub poczucie winy, a jedzenie zaczyna ograniczać relacje, spontaniczność i codzienne życie.
Czy przy zaburzeniach odżywiania wystarczy psychoterapia?
Nie zawsze. Zaburzenia odżywiania mogą wpływać również na zdrowie fizyczne. W części przypadków potrzebne jest równoległe monitorowanie medyczne, opieka psychiatryczna, specjalistyczne wsparcie żywieniowe lub leczenie w wyspecjalizowanym ośrodku.
Czy kompulsywne ćwiczenia mogą być częścią zaburzenia odżywiania?
Tak. Aktywność fizyczna może stać się częścią problemu, jeśli służy przede wszystkim kompensowaniu jedzenia, kontrolowaniu masy ciała lub zmniejszaniu silnego napięcia i trudno z niej zrezygnować nawet przy wyczerpaniu.
Czy trudności z obrazem ciała zawsze oznaczają zaburzenie odżywiania?
Nie. Niezadowolenie z wyglądu lub trudna relacja z własnym ciałem mogą występować również bez zaburzenia odżywiania. Znaczenie ma szerszy obraz: sposób jedzenia, zachowania związane z wagą, emocje oraz wpływ problemu na codzienne funkcjonowanie.
Czy mogę zgłosić się, jeśli nie wiem, czy mam zaburzenie odżywiania?
Tak. Nie musisz mieć gotowej diagnozy. Możesz zgłosić się, jeśli relacja z jedzeniem, wyglądem lub własnym ciałem zaczęła powodować cierpienie albo ograniczać codzienne życie.
Zaburzenia odżywiania mogą wiązać się z poważnymi konsekwencjami dla zdrowia fizycznego. Jeśli pojawia się wyraźne osłabienie lub pogorszenie stanu fizycznego, potrzebna jest ocena lekarska. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia zadzwoń pod numer 112 lub 999 albo zgłoś się do najbliższego SOR.

Nie trzeba czekać, aż jedzenie przejmie kontrolę nad całym życiem

Jeśli relacja z jedzeniem, masą ciała lub wyglądem zaczyna powodować cierpienie albo ograniczać codzienne funkcjonowanie, możesz zacząć od konsultacji.

Umów konsultację Zadzwoń: 510 977 663
Przewijanie do góry