PTSD może rozwinąć się po doświadczeniu wyjątkowo zagrażającego lub przerażającego wydarzenia albo serii takich wydarzeń. Osoba może ponownie przeżywać traumę, unikać wszystkiego, co ją przypomina, i pozostawać w stanie ciągłego zagrożenia, mimo że niebezpieczeństwo już minęło. W Centrum Refleksja w Krakowie pomagamy osobom zmagającym się z objawami stresu pourazowego i innymi następstwami doświadczeń traumatycznych.
Po potencjalnie traumatycznym wydarzeniu wiele osób doświadcza silnego stresu, napięcia lub problemów ze snem. U większości nie rozwija się jednak PTSD. O rozpoznaniu decyduje określony wzorzec objawów oraz ich wpływ na codzienne funkcjonowanie.
Współczesna klasyfikacja ICD-11 opisuje PTSD przede wszystkim poprzez trzy grupy trudności: ponowne przeżywanie traumatycznego wydarzenia w teraźniejszości, unikanie jego przypomnień oraz utrzymujące się poczucie aktualnego zagrożenia.
Objawy muszą być na tyle nasilone, aby powodowały istotne cierpienie lub wpływały na funkcjonowanie osobiste, rodzinne, społeczne, zawodowe albo inne ważne obszary życia.
Objawy mogą przyjmować różną intensywność i nie muszą wyglądać identycznie u każdej osoby. Kluczowe jest jednak to, że wpływają na sposób przeżywania bezpieczeństwa i codzienne funkcjonowanie.
Wspomnienie traumatycznego wydarzenia może wracać z taką intensywnością, że osoba ma poczucie, jakby zagrożenie ponownie działo się w teraźniejszości. Może przyjmować formę obrazów, koszmarów, intruzywnych wspomnień albo flashbacków.
Osoba może celowo unikać myśli, rozmów i wspomnień związanych z wydarzeniem, a także ludzi, miejsc, aktywności lub sytuacji, które je przypominają.
Mimo że bezpośrednie zagrożenie już minęło, organizm może pozostawać w ciągłej gotowości. Osoba może bardzo uważnie obserwować otoczenie, łatwo się przestraszać albo reagować gwałtownie na nagłe dźwięki i ruchy.
Oprócz podstawowych objawów PTSD mogą występować inne trudności, które dodatkowo obciążają codzienne funkcjonowanie.
Trudność z zasypianiem, częste wybudzenia, koszmary albo poczucie, że nawet podczas odpoczynku organizm pozostaje w gotowości.
Silny lęk, napięcie, rozdrażnienie, złość, przyspieszone bicie serca, potliwość lub inne reakcje fizyczne, szczególnie w kontakcie z przypomnieniami.
Trudność ze skupieniem uwagi, wykonywaniem codziennych zadań albo koncentracją na czymś innym niż potencjalne zagrożenie.
Wycofanie, trudność w zaufaniu, konflikty, ograniczanie aktywności lub problemy w pracy, nauce i innych ważnych obszarach życia.
Jeśli po traumatycznym wydarzeniu nadal pojawiają się wspomnienia, unikanie, napięcie lub poczucie zagrożenia, możesz zacząć od opisania tego, czego obecnie doświadczasz.
Nie trzeba samodzielnie rozstrzygać, czy jest to PTSD. Konsultacja pomaga ocenić charakter objawów, ich nasilenie i wpływ na funkcjonowanie.
Sposób leczenia powinien być dobierany do obrazu objawów, historii osoby, rodzaju traumatycznego doświadczenia oraz innych współwystępujących trudności.
W Centrum Refleksja psychoterapia jest prowadzona przede wszystkim w podejściu psychodynamicznym. Praca może obejmować wpływ doświadczenia na poczucie bezpieczeństwa, emocje, relacje, obraz siebie oraz sposoby reagowania na zagrożenie.
Ważne jest, aby zakres i tempo rozmowy o traumatycznym wydarzeniu były dostosowane do sytuacji pacjenta. Pierwsze spotkanie nie wymaga szczegółowego opowiadania wszystkiego, co się wydarzyło.
Może pomagać w pracy nad reakcjami po traumie, emocjami, relacjami i poczuciem bezpieczeństwa.
Może być wskazana przy nasilonych objawach, poważnych problemach ze snem, współwystępującej depresji lub potrzebie oceny farmakoterapii.
Różne formy psychoterapii mogą być stosowane w pracy z PTSD. Odpowiedni sposób leczenia powinien być dobrany do obrazu trudności konkretnej osoby.
Pierwsze spotkania służą przede wszystkim zrozumieniu aktualnych objawów, ich wpływu na życie i możliwego dalszego kierunku pomocy.
Możesz powiedzieć o wspomnieniach, snach, unikaniu, napięciu, problemach ze snem lub innych aktualnych trudnościach.
W zakresie, na jaki jesteś gotowy lub gotowa, omawiane są doświadczenia mogące mieć związek z obecnymi objawami.
Specjalista przygląda się między innymi ponownemu przeżywaniu, unikaniu, poczuciu zagrożenia i wpływowi trudności na codzienne życie.
Kolejnym krokiem może być psychoterapia, konsultacja psychiatryczna lub inna odpowiednia forma pomocy.
Dobór dalszego postępowania zależy od nasilenia objawów, ich wpływu na życie i szerszego obrazu trudności.
Złożone PTSD, określane również jako CPTSD, jest w ICD-11 odrębnym rozpoznaniem. Obejmuje podstawowe objawy PTSD, a dodatkowo bardziej rozległe i utrzymujące się trudności dotyczące regulowania emocji, obrazu siebie oraz relacji z innymi ludźmi.
Złożone PTSD może być związane szczególnie z powtarzającymi się lub długotrwałymi doświadczeniami traumatycznymi, z których trudno było się wydostać. Sam fakt przeżycia długotrwałej traumy nie oznacza jednak automatycznie CPTSD. Rozpoznanie wymaga pełniejszej oceny klinicznej.
Trauma odnosi się do doświadczenia i jego możliwych następstw. PTSD jest natomiast konkretnym zaburzeniem, które może rozwinąć się po traumatycznym wydarzeniu.
Większość osób, które doświadczyły potencjalnie traumatycznych wydarzeń, nie rozwija PTSD. Jednocześnie można doświadczać znaczących skutków traumy bez spełniania kryteriów tego rozpoznania.
Jeśli chcesz przeczytać szerzej o różnych następstwach doświadczeń traumatycznych, zobacz osobną stronę.
Jeśli wspomnienia, unikanie lub ciągłe poczucie zagrożenia wpływają na Twoje codzienne życie, możesz zacząć od konsultacji. Nie musisz wcześniej samodzielnie rozpoznawać u siebie PTSD.
