Święta to czas, który kojarzy się z radością i bliskością, ale dla wielu z nas powroty do domu rodzinnego mogą być źródłem stresu. Relacje rodzinne niosą bagaż wspomnień, nieporozumień i napięć, które często ujawniają się właśnie przy świątecznym stole. Dlaczego tak się dzieje? Spróbujmy spojrzeć na ten problem przez pryzmat psychoterapii systemowej i psychodynamicznej.
Rodzina jako system – spojrzenie psychoterapii systemowej
Psychoterapia systemowa traktuje rodzinę jako całość, w której każdy członek pełni określoną rolę, np. opiekuna, mediatora czy buntownika. Te role, często ustalone jeszcze w dzieciństwie, mogą wracać podczas świąt, nawet jeśli na co dzień żyjemy zupełnie inaczej. Rodzina jako system dąży do homeostazy – czyli utrzymania znanych wzorców. Dlatego możesz zauważyć, że zachowujesz się w sposób, którego nie rozumiesz, np. bierzesz na siebie odpowiedzialność za atmosferę przy stole lub nieświadomie wchodzisz w dawne konflikty.
Aby przetrwać święta, warto rozpoznać te wzorce. Jeśli zauważysz, że sytuacja zmierza w stronę powtarzalnych konfliktów, spróbuj zareagować inaczej niż zwykle, np. poprzez spokojne wyrażenie swoich granic. Taka zmiana w twoim zachowaniu może wpłynąć na cały system na wiele sposobów. Może to doprowadzić do eskalacji lub całkowicie wyciszyć trudną sytuację. Nie wiadomo jak system rodzinny się zachowa ale Jedno co jest dość prawdopodobne to to, że nie zmieniając nic będzie tak samo jak dotychczas.
Konflikty wewnętrzne – perspektywa psychodynamiczna
Z kolei psychoterapia psychodynamiczna zwraca uwagę na wpływ przeszłości na teraźniejszość. Powroty do domu rodzinnego mogą aktywować dawne, nieświadome konflikty, np. poczucie bycia niedocenionym przez rodziców. Święta często budzą w nas ukryte oczekiwania – chcemy, aby było idealnie, by rodzice docenili nasze osiągnięcia, a rodzeństwo nas zrozumiało. Te oczekiwania mogą prowadzić do rozczarowań, szczególnie gdy inni nie postrzegają sytuacji w ten sam sposób.
Kluczowe jest uświadomienie sobie, jakie emocje i oczekiwania nosisz w sobie. Warto zadać sobie pytanie: czego tak naprawdę chcę od tych świąt? Czego od poszczególnych domowników? Czego oczekuję od siebie? Często już samo zauważenie własnych potrzeb i myśli pozwala uniknąć niepotrzebnych napięć.
Jak zachować równowagę?
Święta w domu rodzinnym to wyzwanie, ale istnieją sposoby, by je przetrwać:
- Ustal granice – naucz się mówić „nie” bez poczucia winy, np. gdy czujesz presję, by włączyć się w konflikt lub spełniać czyjeś oczekiwania.
- Bądź uważny na emocje – jeśli coś cię irytuje, zastanów się, czy to reakcja na obecną sytuację, czy echo przeszłości.
- Zadbaj o siebie – znajdź chwilę na oddech, spacer czy rozmowę z kimś spoza rodziny.
- Skup się na tym co ważne dla Ciebie – Postaraj się nie oczekiwać zmian od innych. Pomyśl czego pragniesz i co możesz sobie zaoferować.
Podsumowanie
Święta w domu rodzinnym to nie tylko czas radości, ale także szansa na lepsze zrozumienie siebie i swoich relacji. Podejdź do tego świadomie: rozpoznaj rodzinne wzorce, bądź uważny na swoje emocje i dbaj o własne potrzeby. Dzięki temu świąteczny czas może być nie tylko przetrwaniem, ale też krokiem w stronę lepszej równowagi w relacjach rodzinnych.
