Kontakt

+48 510 977 663
Umawianie wizyt wtorek 11:00-15:00

Godziny pracy

pon. - pt. 8:00 - 21:00
sob. - nie. Zamknięte

Jak uniknąć wypalenia zawodowego?

Praca jest zaliczana do najważniejszych form zachowania się ludzi. Obok zapewnienia korzyści materialnych i bytowych jest polem, na którym rozgrywa się szereg ważnych procesów. W pracy spędzamy znaczną część naszego czasu i ma ona duży wpływ na koloryt naszego życia. Praca jest źródłem prestiżu, satysfakcji, ambicji i potrzeb wyższego rzędu. Bywa jednak przyczyną zmartwień, stresu a nawet śmierci (karoshi).

Rola pracy w życiu codziennym

Kultura, wychowanie, sposób rozumienia i przeżywania świata modyfikuje indywidualne znaczenie przypisywane pracy. Zmieniające się warunki społeczne wymuszają zmianę sposobu patrzenia na różne kwestie. Niejednokrotnie trudno pokusić się o własną definicję pracy w tak rozległych formach jej społecznego rozumienia. Rozsądnie jest określić swoją motywację i rolę w miejscu pracy. Zrozumienie własnych pobudek i osadzenie pełnionych obowiązków w szerszej perspektywie jest punktem wyjścia przy próbie zrozumienia wypalenia zawodowego. Nie jest to bowiem prosta konsekwencja stresu odczuwanego w miejscu pracy, jego korzeni trzeba szukać głębiej.

O wypaleniu zawodowym mówi się w kontekście wykonywanej pracy. W grupie szczególnego ryzyka znajdują się osoby pracujące na rzecz drugiego człowieka – tam, gdzie istota pracy zakłada konieczność emocjonalnego zaangażowania się w sprawy innych ludzi.

W wielu miejscach pracy wymaga się zaangażowania emocjonalnego w wykonywane obowiązki. Zauważalny trend ciągłej pracy nad sobą powoduje szereg gratyfikacji, ale również niesie za sobą dodatkowe obciążenia. W miejscu pracy niejednokrotnie musimy „przekraczać samych siebie” i w tej perspektywie każdy zawód jest jak gdybypracą z człowiekiem – w tym wypadku z samym sobą.

Objawy wypalenia zawodowego

Wypalenie zawodowe to proces – zatem trwa on w czasie. Początkowo zauważa się wyczerpanie emocjonalne i psychofizyczne – związane z koniecznością utrzymywania obciążających kontaktów interpersonalnych, mnożących się obowiązków. Zaczyna budzić się w pracowniku odpowiedzialność za działania niezwiązane z jego rolą. Zauważa się utratę energii, zniechęcenie, nudę. Dodatkowo mogą pojawić się objawy somatyczne. Przedłużający się stan apatii jest początkiem depersonalizacji (rozumianej inaczej niż w przypadku psychopatologii). Zmienia się podejście do ludzi na bardziej przedmiotowe, nacechowane etykietyzowaniem. Osoba na tym etapie staje się cyniczna, nieuprzejma. Często nie wynika to z cech charakteru, należy raczej traktować to jako mechanizm pozwalający na zdystansowanie się emocjonalne od sytuacji przekraczającej naturalne możliwości zaradcze. W efekcie prowadzi to do wycofania się z podejmowania dodatkowych działań zawodowych. Konsekwencją przedłużającego się stanu jest poczucie obniżenia dokonań osobistych. Dominuje uczucie rozczarowania, braku satysfakcji. Skutkuje to faktycznym obniżeniem efektywności w pracy, a obniżenie wiary we własne zdolności zaradcze i spadek samooceny rzutują już nie tylko na życie zawodowe. Mogą pojawić się różne myśli, od samooskarżających, depresyjnych po zachowania szokujące otoczenie, niosące za sobą ryzyko, niezwiązane z dotychczasowym repertuarem prezentowanym przez osobę.

Pomimo dość klarownego podziału, początki wypalenia zawodowego są trudne do uchwycenia, nie zawsze są zauważane przez osobę i jej otoczenie. Wypalenie zawodowe jest związane z dysproporcją między oczekiwaniami a rzeczywistością. Proces wypalenia jest kojarzony ze stopniowym pozbywaniem się złudzeń w poszukiwaniu sensu wykonywanej pracy. Ponadto wydaje się, że osoby z pewnymi cechami osobowościowymi mają większą skłonność do wypalania się w zawodzie. Co więcej, w pracy jesteśmy narażeni na rozmaite sytuacje stresowe, które przedłużając się mogą prowadzić do poważnych konsekwencji.

Istnieją uniwersalne czynniki, które w różnym stopniu wpływają na poczucie stresu w miejscu pracy np. pozycja, stanowisko w organizacji, konieczność funkcjonowania w jej ramach, podporządkowania się ograniczeniom przez nią narzuconych, respektowania działań regulacyjnych. Źródeł stresu w pracy można szukać również w samej jej istocie, technologii czy warunkach jej wykonywania. Ponadto zwraca się uwagę na konieczność współdziałania z ludźmi o często odmiennych wartościach czy kulturze.

Jak sobie poradzić z wypaleniem zawodowym?

Świadomość naszych motywacji i celów wydaje się być kluczowa do czerpania satysfakcji z pracy. Ważne, by znać swoje mocne i słabe strony i w sposób adekwatny do rzeczywistości oceniać siebie jako pracownika. Pomocne wydaje się skonkretyzowanie wizji siebie, spójnej z wewnętrznym układem odniesienia. Ambicje i cele ewoluują wraz z rozwojem, więc monitorowanie ich i rozumienie, samo w sobie gwarantuje samozadowolenie. Nieocenione jest również wsparcie społeczne, akceptacja, zaufanie jakie płynie z satysfakcjonujących relacji. Źródłem wsparcia mogą być przełożeni, współpracownicy, najbliższe otoczenie. Wsparcie wtedy spełnia swoje funkcje, kiedy jest odwzajemnione, trafne i udzielone w czasie, gdy jest potrzebne. Bardzo trudno jest zdobyć się na samodzielne radzenie sobie ze skutkami wypalenia zawodowego na każdym z jego etapów. Często najlepszym sposobem jest poszukanie źródeł wsparcia i pomocy psychoterapeuty. Dostępne w różnych kanałach informacyjnych porady dotyczące zwiększania efektywności mogą posłużyć jako drogowskaz w racjonalnych ramach. Ważne jest, by wybierane przez nas sposoby, były w zgodzie z naszym postrzeganiem świata i samego siebie. Rozpoznanie składowych mających wpływ na postrzeganie rzeczywistości w miejscu pracy (i nie tylko) może być piękną drogą do samopoznania – często zaskakującą w swych rezultatach.

mgr Donata Liberacka
Psychoterapeutka. Specjalizuje się w prowadzeniu psychoterapii indywidualnej osób dorosłych. W szczególności zaburzeń osobowości oraz nerwic. Czytaj więcej

Podobne wpisy

Praca psychoterapeuty

Bezpieczeństwo danych

Pacjenci często pytają nas jak dbamy o bezpieczeństwo danych i informacji wrażliwych, które z racji Naszego zawodu zdecydowali się nam powierzyć. W niniejszym wpisie postaram się ten temat przybliżyć jednak zachowując na tyle duży poziom ogólności by nie zdradzać istotnych tajników zabezpieczeń.

Czytaj Więcej
Psychoterapia

Różne Kultury ta sama Nerwica

Artykuł ten pokrótce opisuje tematykę nerwic we współczesnych cywilizacjach. Składa się z dwóch części, pierwszej – wprowadzającej pojęcie nerwicy, oraz drugiej – przedstawiającej przykładowe różnice w postrzeganiu i podejściu do leczenia nerwic.

Czytaj Więcej
Aktualności

Zmiany w Refleksji

Postanowiliśmy odświeżyć naszą stronę internetową. Nowa strona jest szybsza i lepiej dostosowana do urządzeń mobilnych. Mamy nadzieję, że użytkownicy będą usatysfakcjonowani. Niektóre zmiany są trudne.

Czytaj Więcej
Scroll to Top